Loading...
GözlemTeleskoplar

Teleskop Seçme Rehberi

Ülkemizde gökyüzüne olan ilgi giderek artıyor. Hem buna bağlı olarak, hem de teleskop modellerinin çeşitlenmesi ve daha düşük fiyatlarla satın alınabilir hale gelmeleri sayesinde teleskop sahibi olmak isteyenlerin sayısı da artıyor. Ancak bu konudaki en büyük sıkıntı, teleskop seçimi konusunda deneyimli olmayan gözlemcilerin onlara yardımcı olacak bilgiye ulaşmaları. Bu nedenle, teleskop tiplerinden örnekler vererek sizlere bu konuda temel bilgiler aktarmak istiyoruz.
Teleskopların Çalışma Prensibi Nedir?
Objektif merceğinin odaklandığı yerden gelen ışık kırılmaya uğrayarak veya aynalarla yansıtılarak bir noktada toplanır, göz merceğinden geçen ışık ışınları gözümüze uygun bir biçimde kırılarak görüntü oluşması sağlanır.  Teleskobun optik elamanlarını kabaca ana objektif (Mercek ya da ayna olabilir) ve göz merceği olarak ikiye ayırabiliriz. Teleskopların asıl görevi sanıldığının aksine büyütmek değil ışık toplamaktır. Teleskopların büyütme gücünü ise ana objektifin odak uzunluğu ile birlikte göz merceği belirler.

Teleskobun ışık toplama gücü ana objektif çapının karesiyle orantılıdır. Örneğin 120 mm mercek çapına sahip bir teleskop 60 mm mercek çapına sahip bir teleskoba göre 4 kat daha fazla ışık toplayacaktır. Teleskobun büyütme gücünü ana optiğin odak uzunluğunu göz merceğinin odak uzunluğuna bölerek bulabilirsiniz. Teleskobun odak uzunluğu ve göz merceği odak uzunluğu değeri üstünde yazılıdır. Teleskoptaki görüntü kullanılan optiğe bağlı olarak ters oluşur.  Bunu düzeltmek için düzeltici mercekler kullanılır. Eğer yeryüzü gözlemi yapıyorsanız düzeltici mercekler yararlı olacaktır. Gökyüzü gözleminde ise düzeltici merceklere ihtiyaç yoktur.

teleskop0

• Teleskopların uzak cisimleri büyük ya da yakın mı gösterir?
Teleskobun görevi, cisimleri büyük göstermek ya da yakınlaştırmak değil ışık toplamaktır. Teleskobun büyütme gücünü teleskobun odak uzunluğuyla birlikte seçilen göz merceği belirler.
• Teleskobun büyütme gücünü nasıl hesaplayabilirim?
Teleskobun büyütme gücü teleskobun odak uzunluğunun göz merceğinin odak uzunluğuna bölünerek bulunur.

Örneğin: 900mm odak uzunluğuna sahip bir teleskop ile 26mm göz merceği kullanırsanız

Teleskobun büyütme gücü:
?????????? ???? ??????ğ? (??) ?ö??????ğ???? ???? ??????ğ? (??)=900/26 ≈ 35
• Teleskobu aldığımda ne görebilirim? Nasıl bir görüntü beni bekliyor?
Teleskobu aldığınızda eğer mercekli bir teleskop ise yeryüzü, doğa gözlemleri de yapabilirsiniz. Fakat düzeltici prizmanız (erecting prism) yoksa sadece diyagonal prizmanız bulunuyorsa görüntü yatay yönde ters çevrilmiş olarak görünür. Gökyüzü gözlemlerinde görüntünün ters olması önemi olmadığından düzeltici prizma kullanılmaz.

Aynalı teleskoplar görüntüyü her iki yönde de ters çevirir dolayısıyla yeryüzü gözlemi için pek uygun değildir. Neler Görebilirim: Hemen her teleskop ile Ay gözlemi rahatlıkla yapılır. Gezegenlerden Merkür’ü, Venüs’ü ve evrelerini, Mars’ı, Jüpiter ve Satürn’ü görebilirsiniz. Teleskobunuzun çapı, toplayacağı ışık miktarını belirlediğinden teleskobunuzun çapı arttıkça daha iyi bir görüntü elde edersiniz.

Bu yüzden teleskop seçerken bütçeniz içine sığabilecek en geniş çaptaki teleskoplara yönelmeniz görüntü kalitesini arttıracaktır. Yine teleskobun çapına bağlı olarak parlak yıldız kümeleri ve bulutsuları görebilirsiniz.

mervekmercek2

 

 

 

 

• Gökyüzü Gözlemi için Neler Yapmam Gerekir?
Bilgi sahibi olun Teleskoplar hakkında yazılmış bu rehberi okuyarak bilgi sahibi olun. İhtiyaçlarınızı belirleyin Hangi tip teleskoba ihtiyacınız var, hangi aksesuarlara ihtiyacınız var, neler görebilirsiniz,öğrenin. Gökyüzü ve astronomi bilginizi arttırın Astronomi hakkında yazılmış kaynakları okuyun, Astronomi uygulamalarını bilgisayarınıza ve telefonunuza indirin. Unutmayın ne kadar iyi bir teleskobunuz olsa da, onu nereye çevireceğinizi bilmiyorsanız gözlem yapamazsınız!
• Teleskop mu yoksa Dürbün mü almalıyım?
Teleskop ve Dürbün detay gösterme açısından birbirinden çok farklıdır. Dürbünlerin büyütme gücü düşük ve çapları küçüktür. Bu yüzden teleskop kadar iyi bir görüntü elde edemezsiniz. Dürbünle geniş alan gözlemi ve doğa gözlemi yapılırken teleskop ile detay gözlemi yapabilirsiniz.

 

Astronom Tamer AKIN

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir